Bir okuyucu, Posta köşe yazarı Tamer Heper’e babasından kalan 34 dönüm hisseli tarlaya sahip olduğunu ve bunun içinde 14 dönümünün kendisine ait olduğunu, geri kalan 20 dönümün ise 4 kardeşe 5’er dönüm hisse paylı olduğunu belirtti. Okuyucu, kendine ait şahsi tapu çıkartıp çıkartamayacağını sordu. Bu makalede, Tamer Heper’in bu soruya verdiği yanıtı ve ortak mülkiyetlerde tapu çıkartma işlemlerinin nasıl yapılabileceğini ele alacağız.
Ortak mülkiyet, birçok kişinin malı olan arazilerde sıkça karşılaşılan bir durumdur. Bu durumda, ortakların payları belirlenirken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Ortaklık payları hesaplanırken, payların metrekare cinsinden belirtilmediği bilinmelidir. Bunun yerine, hisseler yüzde şeklinde belirlenir.
Ortaklık payları hesaplanırken, her ortağın kesirli şekilde payları belirlenir. Ancak payların kaç metrekareye tekabül ettiği hesaplanmaz. Hukuken yüzde üzerinden paylar hesaplanarak belirlenir. Örneğin, 1.000 metrekare büyüklüğündeki bir arazi, yarı yarıya iki kişinin malı ise bunlar 500’er metrekare şeklinde belirtilmez. Bunun yerine, 1/2, 1/2 hissedar diye belirtilir. Çünkü paylar eşit bölünmemiş olabilir.
Bir ortak, dörtte bir hisseye sahip olsa bile, payının metrekare cinsinden ifade edilemeyeceği gibi, diğer ortakların sahip olduğu hisselere göre belirtilmez. Bunun yerine, 1/4, 3/4 hissedarlar şeklinde ifade edilir.
Ortaklıkta herkes her yerin ortağıdır. Dolayısıyla, bir ortak kendi kendine, ‘ben bu arazide belli hisseye sahibim, bu hissem arazinin güney kısmı, ben burada tek başıma inşaat yapacağım’ diyebilme hakkına sahip değildir. Her ortağın hissesi belirli değildir. Bu nedenle, ortakların ortaklığın giderilmesi yoluyla parsellere bölünmesi gerekebilir.
Ortaklığın giderilmesi, arazi bütün ortakların beraber karar almasıyla kendi hisseleri oranında parsellere bölünebiliyorsa, tapu ve kadastro müdürlüğüne başvuru yapılarak gerçekleştirilebilir. Böylece, ortak mal parsellere ayırtılarak, tek başına sahip olduğu parselde mevzuatın izin sunduğu inşaatı yapılabilir.
Ancak, ortaklar bu konuda anlaşmaya varamazsa, konu mahkemeye taşınmalı ve ortaklığın giderilmesi talepli dava açılmalıdır. Mahkeme, parsellere ayrılmaya müsaitse, arazi parsellere bölünür ancak parsellere bölmede minimum parsel alımı sağlanamıyorsa ortaklığın giderilmesine karar verilemez.
